[Fótó~qráf~íýá]

[Fótó~séss~íýá v~ə vídé~óçəkíl~íş üçüñ íşıq~ ñécə t~əñzím~ləñməl~ídír~]

[Shév~chéñ~kó.áí~r Tél~égrá~m káñ~álıñıñ~ vídé~óópé~rátó~rú və m~üəllíf~í Álé~ksáñ~dr Şév~çéñkó~ tövsí~ýə vér~ír.]

[20.01.2026   |  ] [~8 dəq.]

[Görüñtüñüñ kéýfíýýətíñí ýéñí səvíýýəýə çıxármáq üçüñ káméráñı dəýíşmək mütləq déýíl: íşığı düzgüñ təñzímləmək kífáýət édír. Éxplóré-úñ xáhíşí ílə, vídéóópérátór Áléksáñdr Şévçéñkó íñsáñ çəkílíşí üçüñ bázá príñsíplərí və sxémlərí háqqıñdá söhbət áçır. Bú tövsíýələr ýéñí báşláýáñlárá kádrlárı gözəlləşdírməýə kömək édəcək və cəsúr ékspéríméñtlər üçüñ əsás təşkíl édəcək.]

[Púls~úz: təb~íí íşıq~láñd~ırmá]

[Çəkílí~ş üçüñ əñ sá~də və əlçá~táñ «l~ámpá~» güñəşdí~r: sád~əcə pərd~əñí áçıñ~. Lákí~ñ təbí~í güñd~üz íşığıñd~áñ dá~ ístí~fádə é~tməýí~ bácá~rmáq~ lázım~dır. Dí~qqət é~tməlí~ óldú~ğúñúz~ üç bəñd:]

  • [• Módé~líñ í~şıqláñ~dırmá~ məñbəý~íñə ñí~sbətd~ə ýérl~əşməsí. Ó~, pəñcər~əýə ñə qəd~ər ýáx~ıñ ólá~rsá, k~ölgələr~ ó qədər~ ýúmşá~q ólá~cáq –– b~ú ýáx~şı əlámət~dír. Ó~táğıñ m~ərkəzí~ñdə mó~délí~ñ üzü tüñ~d və ýá~stı ól~ácáq~ və əksí~ñə: pəñc~ərəñíñ~ ýáñıñ~dá çəkí~líş ób~ýékt~í həcm~ və cáñ~lı ífá~də əldə é~dəcək.]

  • [• Báxışıñ~ ístí~qámət~ləñdí~ríld~íýí ý~ér. İşığá d~óğrú çé~vríl~əñ kím~í, gözl~əríñ í~çíñdə í~şıq əksí~ əmələ gəl~əcək. Bá~xış áló~vláñ~ır və, ýé~ñə də, cá~ñlı gör~üñür.]

  • [• Fóñ. Ñ~éýtr~ál fó~ñ séçí~ñ. Bél~əlíkl~ə, fóñ d~íqqət~í öz üzər~íñə çəkm~əýəcək. T~əbíí í~şıqláñ~dırmá~ñıñ xüs~úsíý~ýətí ó~ñdáñ~ íbár~ətdír~ kí, ó, h~əm üzü, həm~ də árx~á fóñ~ú vúr~ğúláý~ır. Árx~ádá b~ír tó~pá əşýá~ və ýá r~əñgár~əñg xá~lçá vá~rsá, í~zləýí~cíñí~ñ díq~qətí ó~ráýá~ ýöñələc~ək.]

[Kíñó~dákı k~ímí g~örüñtüñ~ü ñécə əl~də étm~ək ólá~r¿]

[Smár~tfóñ~ vásí~təsíl~ə
íñsá~ñlár~ı ñécə g~özəl
çəkm~ək ólá~r]
[İstəñí~ləñ vəz~íýýət~ üçüñ tövs~íýələr~]

[Párláq íşıqláñdırmá şəráítíñdə kölgələr xüsúsí dəríñlík əldə édír və ñəzərə çárpır. Bəzəñ, búrñúñ kölgəsí üzüñ ýárısıñı tútúr. Búrádá íşıq dáğıdıcılár ímdádá ýétíşír: tül, ñázík áğ párçá və ýá həttá, íşıq búráxırsá, áğ çətír. İşıq dáğıdıcıñı módéllə güñəş árásıñdá ýérləşdíríñ və íşıq ýúmşáq, kíñódákı kímí ólácáq. Ádətəñ, péşəkárlár məhz bú séhrə görə pəñcərəñíñ ýáñıñdá şəkíl çəkírlər.]

[Púls~úz: əl á~ltıñd~á ólá~ñ məñb~ələr]

[Hər bír évdə ékspéríméñtləríñ kéçírílməsí üçüñ ístífádə ólúñá bíləcək çóxsáýlı íşıq məñbələrí vár.

Táváñdákı íşıq, ádətəñ, úýğúñ hésáb ólúñmúr, çüñkí gözləríñ, búrñúñ və çəñəñíñ áltıñdá kəskíñ kölgələrí ýáráñmásıñá səbəb ólúr.

Ádí másáüstü lámpá ísə, ýáxşı íşıq məñbəýí qísmíñdə çıxış édə bílər. Əsás óláñ məsələ bírbáşá üzü íşıqláñdırmámáqdır. Əks háldá, sərt, xóşágəlməz kölgələr əmələ gələcək. Lámpáñıñ íşığıñı áğ dívárá, táváñá və ýá vátmáñ vərəqíñə ýöñəltmək ólár. Səthdəñ əks ólúñáñ íşıq ýúmşáq dáğılmış áxıñ vérəcək.

Zəñcírə, şám və ýá tórşér xüsúsí əhvál-rúhíýə fórmáláşdırmáğá kömək édəcək. Óñlár stúdíýá kéýfíýýətíñí təmíñ étməsə də, átmósfér úñíkál ólácáq: ístí év íşığı və həttá müəýýəñ dərəcədə kíñémátóqráfíýá áb-hávásı. Ýáñáñ şámı óbýéktíñ üzüñüñ sól tərəfíñdə ýérləşdírməklə, drámátík pórtrét əldə étmək ólár. Árxá pláñdá dúráñ zəñcírə gözəl búláñıq íşıq dáírələríñə çévríləcək (bóké éfféktí). Həttá téléfóñ fəñəríñíñ íşığıñı bélə, sú ílə dólú bír stəkáñdáñ kéçíríldíkdə, máráqlı şəkíldə qırılá bílər. Müxtəlíf məñbələríñ kádrdá özüñü ñécə ápárdığıñá báxıñ və əñ ýáxşı váríáñtlárı séçíñ.]

[Gálá~xý ÁÍ~ gücüñü f~ótóşək~íllər~də ñéc~ə ístí~fádə é~tmək l~ázımd~ır]

[Gáláxý smártfóñlárıñdákı fótóşəkíl ássístéñtí ýárádıcılıq ídéýálárıñı düşüñdüýüñüz kímí gérçəkləşdírməýə kömək édír. Óñlárıñ köməýí ílə kádrdáñ ártıq óbýéktlərí sílmək, fóñú dəýíşdírmək və ýá búláñıqlıq vérmək mümküñdür. Áğıllı tövsíýələr fúñksíýásı ísə, həmíşə ñəýíñ dáhá ýáxşı hálá gətírílə bíləcəýíñí déýəcək və şəklí sáñíýələr íçíñdə dəýíşdírəcək.

ÁÍ rédáktór fótóşəkíllərdəkí óbýéktləríñ ýéríñí dəýíşməýə və ýá kádrıñ əýílmə búcáğıñı dəýíşdírməýə, bú zámáñ əlávə fóñ əlávə étməýə ímkáñ vérír. Bú fúñksíýáñı áktívləşdírmək üçüñ Qáléréýádá fótóşəkílí áçıñ və ÁÍ íşárəsíñə básıñ, óbýéktí háşíýəýə álıñ, ýéríñí dəýíş ópsíýásıñı séçíñ və Ýárát düýməsíñə básıñ.]

[Büdcəñ~ízə úý~ğúñ: há~lqá l~ámpá~]

[Hálqá lámpálár blógérlər, vízájístlər və tátú ústálárı árásıñdá məşhúrdúr. Bélə íşıq məñbəýí héç bír kölgəýə ýér vérmədəñ, bərábər íşıqláñdırmá vérír. Görüñtü hámár və gözəl álıñır. Dərídəkí kíçík çátışmázlıqlár ýóx ólúr, gözlərdə hálqá lámpálárá xás dáírəví əks əmələ gəlír.

Lákíñ məñfí bír cəhət də vár: üz ýástı, həcmsíz ólúr. Mákíýáj, strím və ýá álış-véríş ícmállárı üçüñ bú, ídéál séçímdír. Lákíñ bədíí pórtrét və ýá müəýýəñ áb-háválı kádr əldə étmək ístəýírsíñízsə, kölgələr əlávə édíñ: məsələñ, ýáñ tərəfdəñ másáüstü lámpá qóýúñ və ýá əlávə óláráq üzü íşıq əks étdírəñ mátéríállá, məsələñ, zərvərəqlə íşıqláñdırıñ.]

[Hálq~á lám~páñı ñ~écə qú~ráşdır~máq l~ázımd~ır¿]

[Lámp~áñı göz~ səvíý~ýəsíñ~dəñ bí~r áz ý~úxár~ı səvíý~ýədə ýé~rləşdí~ríñ. İşıq~ ýúxá~rıdá d~üşəcək və üz~ kádr~dá ýá~stı gör~üñməýəc~ək. Lám~páñıñ~ ýérí~ bír á~z qırá~ğá tərəf~ dəýíşd~íríl~díýí~ háld~á ísə, m~áráq~lı kóñ~trás~t éff~ékt əl~də ólú~ñácá~q.]

[Péşəká~rlár~dákı k~ímí: s~túdí~ýá cí~házl~árı]

[Stúd~íýá í~şıqláñ~dırmá~sıñıñ k~öməýí í~lə síz~ əsl sé~hrbá~zlıq é~də bíl~ərsíñ~íz.

Bá~zá sx~émíñ~də fót~óqrá~flár~ üç məñbəd~əñ íst~ífád~ə édír~lər:]

  • [• Əsás (t~əsvír~ édíc~í) — ádət~əñ, əñ pá~rláq~ ólúr~, ó, óbý~éktí~ íşıqlá~ñdırır~ və kád~rıñ xá~rákt~éríñ~í müəýý~əñ édí~r]

  • [• Dóld~úrúc~ú — əsás~ íşıqlá~ñdırm~áñıñ v~érdí~ýí dər~íñ köl~gələrí~ ýúmşá~ldır]

  • [• Kóñt~r-íşıql~áñdır~má — ár~xádá~ ýérl~əşdírí~lír: m~ódél~í fóñ~dáñ á~ýırır, h~əcm əlá~və édí~r.]

[Lákíñ bír cíházlá dá íşləmək ólár. Bír məñbəñí müəýýəñ búcáq áltıñdá ýérləşdíríñ və búdúr: ñúár üslúbúñdá drámátík kádr házırdır. Bír ñéçə lámpá –– və görüñtüñü ártıq réklám báññéríñə çáp étmək ólár. Hər şéý qárşıdá dúráñ tápşırıqdáñ ásılıdır: müsáhíbə, dəblí bréñd üçüñ çəkílíş, músíqí klípí –– hər bír jáñrıñ öz sxémlərí vár.

Lákíñ ékspéríméñtlərə bír íşıqláñdırmá məñbəýí ílə gérçəkləşdíríləñ üç klássík íşıqláñdırmá sxémíñdəñ báşlámáq ólár –– óñlárı hər kəsə sıñáqdáñ kéçírməýí tövsíýə édírəm.]

[İşıqláñ~dırmá~ sxém~í]

[Éffé~kt]

[Ñécə t~əñzím~ləñməl~ídír~]

[Rémb~ráñd~t]

[Üzüñ üzər~íñdək~í tüñd~ və pár~láq h~íssəl~ər árá~sıñdá~kı kóñ~trás~t sáý~əsíñd~ə həcm v~érír~. Xárá~ktér~ík xüs~úsíý~ýətí –– üz~üñ tüñd~ híss~əsíñd~ə íşıq üçbú~cáğı, rəs~sám R~émbr~áñdt~ Váñ R~éýñí~ñ şəkíl~ləríñ~dəkí k~ímí.]

[Bélə b~ír éf~fékt~ əldə ét~mək üçüñ í~şıqláñ~dırmá~ məñbəý~íñí b~ír áz~ ýáñ t~ərəfdə, m~ódél~ə ñísb~ətdə təx~míñəñ~ 45 dərəcə b~úcáq~ áltıñ~dá. Mó~délə q~ədər ól~áñ məs~áfə –– təx~míñəñ~ 2 métr~ báşıñ üz~əríñd~ə 1.5 métr~ hüñdür~lükdə (m~əñbəñí~ bír á~z áşáğıý~á dóğr~ú əýíñ~).]

[Kəpəñək~]

[Bélə í~şıqláñ~dırmá~ búrñ~ú və ál~mácıq~ sümükl~əríñí~ vúrğú~láýır~ –– íñsá~ñ dáh~á íñc~ə, üz ísə, v~ízúá~l ólá~ráq d~áhá ú~zúñ g~örüñür. B~ú üsúl~á kəpəñ~ək ádı b~úrñú~ñ ált~ıñdá əm~ələ gələñ~ və fór~másı k~əpəñəýə ó~xşáýá~ñ kölg~əýə görə v~éríl~íb.]

[İşıqláñ~dırmá~ məñbəý~í ýúx~árıdá~ñ mód~élə ýöñ~əlír v~ə kámé~ráñıñ~ üzəríñ~də ýér~ləşdír~ílír~.]

[Kóñt~r-íşıql~áñdır~má]

[Bú üsú~l íñs~áñı fó~ñdáñ~ áýırm~áğá köm~ək édí~r. Qəhr~əmáñ t~ámáşá~çıñıñ qá~rşısıñá~ çıxácá~q. Kóñ~tr-íşıq~láñd~ırmá s~áýəsí~ñdə çóx~ drám~átík~ kádr~lár əl~də étm~ək ólá~r.]

[İşıqláñ~dırmá~ məñbəý~í mód~élíñ~ árxá~sıñdá~ ýérl~əşír, əñs~əñí və çí~ýíñl~ərí íşıq~láñd~ırır.]

[Háñs~ı rəñg t~émpé~rátú~rúñú~ séçmək~ lázım~dır¿]

[Rəñg témpérátúrúñdáñ kádrıñ əhvál-rúhíýýəsí də ásılıdır. Rəñg témpérátúrú kélvíñlə ölçülür. Bír çóx íşıqláñdırmá məñbələríñdə bú dəýərí təñzímləmək mümküñdür. Sóýúq íşıq (5000 К-dəñ báşláýáráq) görüñtüñü cíddí, íşgüzár görüñtüýə çévírír. İstí íşıq (2700–3500 K) — ráhát və səmímí. Kíñódá ófís və évdə şám ýéməýí səhñələríñíñ ñécə fərqlí híss vérdíýíñí xátırláýıñ. Bír çóx áspéktdə bú éffékt düzgüñ séçílmíş rəñg témpérátúrú sáýəsíñdə əldə ólúñúr.

Gáláxý téléfóñlárıñdá Éxpért RÁW tətbíqíñíñ köməýí ílə kámérá təñzímləmələríñí dəýíşmək və fótóşəkíllərí RÁW ícázəsí ílə ýáddáşdá sáxlámáq mümküñdür*.]

[Küçədə ñé~cə şəkíl~ çəkmək l~ázımd~ır]

[Sélf~ílər d~árıxd~ırıcıdır~: özüñüzüñ~ ñécə g~özəl şəkl~íñí çək~mək ól~ár]

[Áçıq hávádá çəkílíş zámáñı hər şéý güñüñ váxtıñdáñ ásılı ólúr. Güñ çıxáñdáñ dərhál sóñrá və ýá güñ bátmázdáñ öñcə «qızıl sáát» hésáb ólúñúr: íşıq ýúmşáq və ístí, kölgələr ísə, úzúñ və gözəl ólúr. Bú váxt çəkíləñ kádrlár démək ólár kí, həmíşə úğúrlú álıñır.

Güñdüz váxtı bírbáşá güñəş şüálárı áltıñdá şəkíl çəkməmək dáhá ýáxşıdır: güñəş sərt íşıq vérír, íşıq ləkələrí əmələ gətírír və kəskíñ kölgələrlə üzü «qırır». Séçím ýóxdúrsá, kölgədə, məsələñ, dívárıñ ýáñıñdá və ýá áğácıñ áltıñdá çəkməýə çálışıñ. İşıq dáhá ýúmşáq ólácáq və módél təbíí görüñəcək.

Özüm, ádətəñ, búlúdlú hávádá çəkməýí sévírəm. Búlúdlár ñəhəñg íşıq dáğıdıcı qísmíñdə çıxış édír. İşıq bərábər və ýúmşáq ólúr.

Fóñ dá əhəmíýýət kəsb édír. Úñívérsál váríáñt –– úzáq árxá pláñ: órádá ñə báş vérdíýíñdəñ ásılı ólmáýáráq, ó, kádrdá búláñıq ólácáq. Tüñd bírtóñlú árxá fóñ üzü émósíýásız hálá sálácáq, árxádá párláq íñsáñ tóplúsúñúñ ólmásı ísə, támáşáçıñıñ díqqətíñí özüñə cəlb édəcək.

Əlávə ávádáñlıqdáñ ístífádə étmək ístəýírsíñízsə, küçədə əsás şéý íşıq əks étdírícídír: úcúz, sádə, lákíñ íñáñılmáz dərəcədə éfféktív. Áğ əks étdírící ýúmşáq, gümüşü –– párláq və sóýúq, qızılı ísə, ístí və güñəşlí íşıq vérír.

Əks étdírícíñíñ köməýí ílə üzü íşıqláñdırmáq, gözləríñ áltıñdákı kölgələrí ýóx étmək və ýá əks əlávə étmək ásáñdır. Küçədəkí báhálı prójéktórlár, ádətəñ, fáýdá vérmír, güñəş, hər háldá dáhá párláq ólúr. Əks étdírící ísə, íşíñí məhz güñəş íşığı ílə görür və óñú sízə lázım óláñ ístíqámətə ýöñəldír.

Əks étdírící álmáq mütləq déýíl, əks étdírící qísmíñdə áğ kártóñ vərəqí, bír párçá zərvərəq və ýá áçıq rəñglí dívár çıxış édə bílər. Əsás məsələ búcáğı tútmáqdır. Bír çóx fótóqráf və ópérátórlár ássístéñtlə íşləýírlər, çüñkí ássístéñt əks étdírícíñí tútúr. Çəkílíşí tək ápárırsıñızsá, sádəcə, óñú hər háñsı bír əşýáýá söýkəýíñ, dívárá ýápışdırıñ və ýá ştátívdə bərkídíñ.

Məsələñ, áxşám çəkílíşí zámáñı məñ qızılı əks étdírícídəñ ístífádə étməýí sévírəm. Güñəş ártıq bátsá bélə, ó, güñ bátımı híssíñí gérí qáýtárır, kádrá ístílík və séhr əlávə édír.]

[Ñətíc~ə ólár~áq]

[Pəñcərəñíñ ýáñıñdá téléfóñlámı çəkílíş ápárdığıñız, ýóxsá stúdíýádá péşəkár ávádáñlıqlárdáñmı ístífádə étdíýíñíz əhəmíýýət kəsb étmír. Hər şéýí həll édəñ íşıqláñdırmádır. İşıqláñdırmá üzü ýúmşáq və íñcə édə, hábélə, óñú drámátík bír máskáýá çévírə bílər. Əsás məsələ: cəhd étməkdəñ, ékspéríméñt ápármáqdáñ və íşığıñ müxtəlíf hállárdá və məñbələríñ müxtəlíf ýérləşməsí şəráítíñdə özüñü ñécə ápárdığıñı ízləməkdəñ çəkíñməýíñ.]

[Kóñt~éñt-s~túdí~ýá sí~zíñ c~íbíñ~ízdə]

[Dígər~ héká~ýələrí~ óxúý~úñ]